کوردستان له نێوان دوو سهفهردا.
مانگی گهلاوێژی ساڵی 1368 بۆسهردانی هاوڕێیانی حیزبی له وڵاتی سوئێد را گهڕامهوه باشووری کوردستان. له رێگای فرۆکهخانهی بهغداوه گهیشتینه وڵاتی عێراق. 3 کهس بووین، ئهمن و کاک عهزیزی ئهفسهردلێر و کاک نهجمهدینی غوڵامی که ئهندامی کۆمهڵه بوو. کاتێک له فرۆکهخانه وهدهرکهوتین بایهکی گهرمی دههات دهتگوت بای دهزگای قژ ویشک کردنهوهیه. نوێنهری حیزب وهریگرتین و بردیانینه هوتێل سنهوبهر له بهغدایه. دوو رۆژ له بهغدا ماینهوه، لهو دوو رۆژهدا ئهمن جگه له ئاو هیچی دیکهم بۆ نهدهخوراو و تهنیا ئاوم دهخواردهوه. ئێواران له هوتێل دههاتینه دهرێ و دهچووینه ناو شهقام وبازاڕ.
کارم ببووه ئاو کڕین، ئاوفرۆش ههبوون گۆزهیهکیان به بهرسینگی خۆیانهوه ههڵاوهسیبوو، شتێکی وردیی زهردیان تێکردبوو، لیوانی به چهند فلسان بوو، نهمدهزانی، مستێکم قهڕهپوڵ له لاوێچم دهکرد و له پێش کابرای ئاو یان شهربهت فرۆشم رادهگرت و ئهویش مافی خۆی ههڵدهگرت.
رۆژی سێههم بهرهو کوردستان وهڕێ کهوتین.تا گهیشتینه سنووری کوردستان و کێوی حهمرین، ههموو جێگهیهک ئاوهدان و خهڵک خهریکی کاروباری ئاسایی و رۆژانهی خۆیان بوون. له کهرکووک له زۆر شوێن خانووی رووخاو، خهڵکێکی بێناز(دیاره کوردهکان) وهبهر چاو دههاتن.بهڵام له کهرکووک بهولاوه به دهگمهن تووشی شوێنی ئاوهدان و خهڵکی دڵخۆش دهبووین.
قاوهخانهکانی سهر رێ که جاران شوێنی حهسانهوه بوون، یان داخرابوون یان خاپوورکرابوون. له شوێنی گوند و دێهاتهکان کۆما کۆما خۆڵ و بهرد ودارو پهردوو کهوتبوونه سهریهک و بێ سرنجدانی تایبهتی، بۆت دهردهکهوت که ئهو شوێنانه به تایبهت و به بهرنامهوه وێران کراون.
گهیشتینه شاری سولهیمانییه، ئهو شارهی سهردهمانێک کانگای شادی و پێکهنین بوو، خهلکێکی به دهماغ و قسهخۆش و به کهیفی تێدابوو، ئێستا دهتکوت خهمی بهسهردا باریوهو قهت خۆشی به خۆیهوه نهدیوه. له دارو دیواری غهم و پهژاره دهباریی. ههناسهی خهڵکهکه بۆسۆی لێههڵدهستا و تروسکه له چاوان تۆرابوو. دهنگهکان کپ بوون و چاوهکان هاواریان دهکرد،زمان له گۆ کهوتبوو، دڵهکان پێکهوه دهدوان.
له سولهیمانییه که ببووه مهکۆی ههموو ئهوانهی له ههڵمهتهکانی ئهنفال و کیمیاباران و کوردقران رزگاریان ببوو، تێپهڕین. گهیشتینه رانیه و لهوێشڕا بهرهو دۆڵه رهقه و سهرکهپکان و قهڵاسهیده وهرێکهوتین. بنکهی دهفتهری سیاسی حیزب و ناوهندهی 2ی کوردستان لهو مهڵبهنده بوو. ئهو رۆژه به دیداری هاورێیان و ههواڵانی پیشمهرگه شاد بووینهوه،بهڵام ئهوانیش غهمێکی قووڵ له گۆمی چاوهکانیاندا گهرای خستبوو.
ئهو مهڵبهندهی دهڵێی بهههشته و خهڵکی دیکه بهسهدان ساڵ نوێژێ دهکهن و به رۆژوو دهبن تا دوای مردنیان بچنه جێگهیهکی وا، وهها بێناز کهوتبۆوه، دهتکوت خۆڵیان بهسهردا دابێژتووه. دێهاتهکانی ئهوێش له لایهن سپای دژی کوردی حکومهتی بهعس و سهدام حوسێنهوه چۆل و وێران و تالان کرابوون. خهڵکهکهیان له چهند ئۆردوگای زۆرهملیی پهستاوتبوو بۆ وهی ههرکات خوێنخۆری بهغدا ئیرادهی کرد، بۆی بکرێنه قوربانیی و بهرنامهی کورد قڕانهکهی تۆکمهتر بکا. زاڵم بۆی نهدکرا شاخهوشاخ بهدوای کورد دا بگهڕێ و راویانکا، ئهوهی بۆی گیرابوو ههمووی له قهفهسی ئۆردوگاکان کردبوو.
ماوهی سی مانگ لهو مهڵبهنده مامهوهو رۆژانه لهو دهوروبهره زۆر جێگا دهگهڕام و ئاواتم ئهوه بوو گوندێک یان ههوارێک ببینم، بهڵام ههیهات، لهوێش ههموو ئاوهدانییهک وێران کرابوو، تهنانهت هۆڵ و تهویله و مزگهوتهکانیشیان بهسهر یهکدا داتهپاندبوو.
رۆژێک لهگهڵ چهند هاوڕێی پێشمهرگه بهتهمای سهفهری لای سونێ بووین، له قهراغ شاری رانیه،بهرهو سهرسهنگ و قهڵادزێ له پێچی جادهکهدا پۆستێکی پشکنین داندرابوو، ماشێنێکی سوارییان له تهنیشتی لای چهپی جادهکه راگرتبوو، کوڕهکوردێکی جحێڵیان دابهزاندبوو. ئێمهش شوشهی پهنجهرهی ماشێنهکهمان داداوه که وهڵامی پرسیاری عهسکهرهکه بدینهوه، ههتا شۆفیرهکه عهسکهری تێگهیاند که ئێمه کێین و بۆ کوێ دهچین، ئهمن له پشتهوهی ماشێنهکه که شوشهکهم دادابۆوه، گوێم لێبوو، کوڕهکوردهکه به ئهوهی رایگرتبوو، دهکوت: به ساقهت بم(به سهدهقهت بم) ههر ئهوهندهم ئیزن بده لهمدیو ئهو گردهوه چاوێک لهو مهڵبهنده دهکهم و دهگهرێمهوه، ئهمن ههموو یادگارییهکانم لهوێن، خهریکه شهق دهبهم، تۆ خودا ئیزنم بدهن با جارێکی دیکه چاوم بهو ناوچهیه بکهوێتهوه، بهڵام کابرای عهسکهر ههربه خهیاڵیشی دانهدههات و گاڵتهی به کوڕهکه دهکرد. زۆرم زگ به کوڕهکه سووتاو ئاواتم ئهوه بوو بتوانم یارمهتی بدهم، بهڵام نهدهکرا.
ئێمه کارهکهمان جێ به جێ بوو، له پۆستی پشکنینهکه تێپهڕین و بهرهو ئهو مهڵبهندهی ئهو کوڕه جحێڵه ئاواتی بوو، رۆیشتین. ئهوێش ههر وێران و تێکروخێندرابوو. بهڵام سروشتهکهی جوانیی خۆی پاراستبوو، ههر وهک جاران دڵرفێن بوو.کێوی سهرکهش بناری پڕ رهوهز، لێڕهوار و رووتهن ههمووی ههر جوان بوون.
گهیشتینه قهڵادزێ، ئهو شارهی له ههموو مێژووی خۆیدا، دوژمنان و داگیرکهرانی کوردستان زهفهریان پێی نهبردووهو وهک قهڵایهک خۆی راگرتووه. بهڵام سیمای شارهکه وهک روخساری خهڵکهکهی، مۆن، گرژ، داڕووشاو و بریندار بوو. بهعس خانووهکانی بهسهر یهکدا داتهپاندبوو، زۆر شوێنیان به تی ئێن تی تهقاندبووهوه و سروشتی شارهکهیان شێواندبوو. داروبهرد بهزمانی بێزمانی قسهیان لهگهڵ دهکردین، دهتکوت پێمان دهڵێن ئهو رۆژانهمان لهبیرمهکهن و بۆ داهاتووانی بگێڕنهوه.
له قهڵادزێ جگه له ههڵوهراندنی فرمێسک و دهردانی ئاهی دهروون چمان بۆ نهکرا، بهڵام وێنهکانمان جگه له کامێراکان، له مێشکیشماندا زهبت کرد و ههتا ههناسهمان بێت، ئهو دیمهنانه به هیچ شتێک له زهیندا ناشۆرێنهوه.
هاتینهوه مهڵبهندی خۆمان له رانیه و دهوروبهری قهڵاسهیده. لهو مهڵبهنده تهنیا پێشمهرگهی لێدهژیا، ئهویش پێشمهرگهی هێزه بهرههڵستکارهکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران. کاتێک له رانیه را بهرهو دۆڵه رهقه دهچوین، ههستێکی سهیرمان ههبوو، دهتکوت له کۆمهڵگه ههڵدهبڕێین، بۆن و بهرامهی غهریبی، تهنیایی و چۆلهوانیی دایدهگرتین.
ماوهی سێ مانگ له دۆڵه رهقه و له لای سهرکردایهتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران،رێبهرایهتی شۆڕشگێڕ ماینهوه، ماوهی سهفهرهکهمان کۆتایی پێهات و دهبوو بهرهو وڵاتی سوئێد بگهڕێینهوه. بهیانییهک ساز بوین و له قهڵاسهیده را هاتینه سولهیمانییه و لهوێشڕا بهرهو بهغدا و پاشان هاتینهوه سوئێد.
بیست ساڵ تێپهڕیی، له ماوهی ئهو بیست ساڵهدا زۆر ئاڵوگۆڕ بهسهر جیهان و کوردستاندا هاتبوو. رژێمی بهعس بههۆی تێسرهواندنی زهبری گورچووبڕ له لایهن ئهمریکا و هاوپهیمانانهوه رووخاو و خرایه زبڵدانی مێژووهوه. سهدام حوسێنی شێری عهرهبانیان له کونێک هینا دهرو پاشان لهداریاندا. عێراق بهکردهوه له لایهن ئهو هێزانهوه بهرێوه دهچوو که زهمانێک بهشێکی زۆری هێزهکانیان له دهرهوهی سنوورهکانی عێراقهوه جموجۆڵی سیاسی و نیزامیییان دهکرد و بێشک ئهم ههلومهرجهیان به خهیاڵیشدا نهدههات. پێشمهرگه نهک ههر له کوردستان، بهڵکو له بهغداش ئهرکی پاراستنی کارگێڕو کاربهدهستانی حکومهتی نوێیان به ئهستۆوه بوو.
رۆژی پێنجی مانگی پێنجی ساڵی 2009 هاوڕێ لهگهڵ دۆستێکم به ناوی کاک خالید فهلاحزاده بڵیتی تهیارهمان کڕیی و گهڕاینهوه کوردستان ، له ستۆکهۆڵمهوه بۆ فرۆکهخانهی ههولێر! راستهوخۆ به کهمتر له 5 سهعات! باوهڕم نهدهکرد، کاتێک گهیشتینه سهر ئاسمانی کوردستان، لهگهڵ ئهوهی دهسهڵاتی عهرهب لهسهر خاکی کوردستان تارابوو، بهڵام ئاسمانی کوردستان به تهپ و تۆزی رهڵمی عهرهبستان سوور ههڵگهڕابوو. کاتێک فرۆکهکهمان له سهر هێڵی نیشتنی فرۆکهخانهی ههولێر نیشت و هاتینه خوار، بهشی خزمهت و راگوێزتنی مسافیرهکان، به مینی بوس هاتن و مسافیرهکانیان راگوێزت.
له بهشی پشکنین و کۆنترۆڵی پاسپۆرت زۆر به حورمهتهوه وهرگیراین و له فرۆکه خانه چووینهدهر. هاوڕێ کاک خالید وهنهوشه له شوێنی وهرگرتنی مسافیرهکان چاوهڕێمان بوو. بیست ساڵ بوو ئهویشمان نهدیتبوو، سهرو سمیڵی جگه له تهپوتۆزی خۆڵبارینی ئهو رۆژهی ههولێر، تۆزی تهمهنیشی لێنیشتبوو،بهڵام ههروهک جاران توندوتۆڵ و چوست و چالاک بوو. سوار بوین و بهرهو ناوشاری ههولێر وهرێکهوتین. له زۆر شوێن ئاڵای کوردستان دهشهکاوه.
ههولێر زۆر گۆڕابوو، شارێکی زیندوو، ئاوهدان و پڕحهشیمهت. لهگهڵ ئهوهی شهو درهنگ بوو، بهڵام کوڕ و کچ و پیروجوان له پارک و شهقامهکانی ههولێر سهربهستانه دهسووڕانهوه. له ههولێر نهماینهوه و یهکڕاست بهرهو کۆیه واته شوێنی مهفهرهکانی حیزب وهرێ کهوتین. رێگاوبان خۆش وئهمین بوون. بۆ من که دهسهلاتی زهمانی بهعسم لهو ناوچهیه کهمتاکورتێک دیتبوو،جێگای سهرسورمان بوو، ئهو دهم ئهو کاتانه کهس نهیدهوێرا به رێگاوبانان دا ماشێن لێخوڕێ.
گهیشتینه کۆیه و لهوێشڕا چووینه ئازادی، مهڵبهندی قارهمانانی ئازادیخواز که سهردهمانێک ئهو خهڵکه زراوی جاش و پاسدارهکانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانیان بردبوو. بهڵام ئێستا لهبهر پاراستنی بهرژهوهندیی حکومهتی ههرێمی کوردستان، دهتکوت پۆلێک ههڵۆن به تۆڕی بهرژهوهندییهوه بوون.
ماوهی دوو حهوتوو لهژێر دهسهڵاتی حکومهتی کوردی له باشووری کوردستان ماینهوه، رۆژانه شاهیدی شهکانهوهی ئاڵای کوردستان بوینو ههوای ئازادیمان ههڵدهمژت. سهردانی زۆربهی ئهو شوێنانهم کرد که بیست ساڵ لهمهوبهر به وێرانکراوی دیتبوومن. بهڵام ئهمجاره ئاوهدان و سهرسهوز و سهربهست بوون. کوردستان دهتکوت زامدارێکه، له مردن رزگاری بووه و خهریکه دهکهوێتهوه سهر پێ و هێزو گوڕی دێتهوهبهر.
سولهیمانیهو بهردهرکی سهرا، رانیهی دهروازهی راپهرین، ههولێر و کۆیه و دۆڵه رهقه، ههر ههموویان ئاوهدان و بوژاوهو و پرحهشیمهت بوون. ئهو دۆڵه رهقهی بیست ساڵ لهمهوبهر ئیواران بۆنی چۆلهوانی لێدههات، ئێستا بۆ بهجێ هێشتنی لاقهکانمان لهدوا نهدههات و دڵ لهوێ بهند بوو.
هیوادارم کوردستان ههر ئاوهدان و خهڵکهکهی سهرکهوتوو بێ و نهخشه له پارچهکانیتری کوردستان بێ که رۆژێک لهمپهرێک بهناوی سنوور لهشی کوردستان نهڕووشێنێ و نهمێنێ.
2009/07/21
کهماڵ گروێسی
|
دهستپێک
